خه‌ونامه‌ی کوردی 4 پ‌د‌ف چاپکردن پۆستی ئەلیکترۆنی
چوار شەممە, 19 حوزەیران 2013 11:13

كه روێشك : که‌روێشك له‌ خه‌ودا ئافره‌ته‌ ، ئه‌وه‌ی که‌روێشکێکی ده‌ست که‌وێت ئه‌وه‌ ژن دێنێ ، ئه‌گه‌ر که‌روێشکه‌که‌ سه‌ر ببڕێت ئه‌وه‌ ژنه‌که‌ی بۆ نامێنێته‌وه‌ ، هه‌روه‌ها ووتراوه‌ که‌روێشك پیاوێکی ترسنۆکه‌ ، یان ئافره‌تێکی باش نی یه‌ ، ئه‌وه‌ی هه‌ندێ گۆشت و پێستی که‌روێشکی بدرێتێ له‌ ئافره‌تێکه‌وه‌ هه‌ندێ پاره‌و یارمه‌تی پێ ده‌گات ، ئه‌وه‌ی که‌روێشکێکی بچکۆله‌ی نێره‌ بگرێت کاره‌ساتێکی گه‌وره‌ی به‌سه‌ر دێت.

شه یتان : بینینی شه‌یتان له‌خه‌ودا مانای هه‌ڵه‌کردنه‌ ، له‌ یه‌کێ له‌ پیاو چاکانیان پرسی ووتیان ئایا شه‌یتان ده‌نوێ ؟ پیاو چاکه‌که‌ له‌وه‌ڵام دا پێ که‌نی و ووتی ئه‌گه‌ر شه‌یتان بنوێت ئه‌وه‌ به‌چاکی ده‌هه‌سێینه‌وه‌ ، هه‌روه‌ها بینینی شه‌یتان له‌خه‌ودا مانای نوێژ نه‌کردن وپاره‌ دزین و گوناه کردنه‌ ، هه‌روه‌ها فێڵ و فێڵ بازی و سحر حه‌سودی و جیابونه‌وه‌ی ژن و مێرده‌ ، شه‌یتان له‌ خه‌ودا پادشایه‌کی زۆردارو کافرو بێ ئیمانه‌ ، ئه‌گه‌ر یه‌کێك له‌ خه‌ودا ببینێ بۆته‌ شه‌یتان ئه‌و که‌سه‌ کوێر ئه‌بێ یان چاوی تێك ئه‌چێت و باش نابینێ یان له‌ دینه‌که‌ی هه‌ڵده‌گه‌رێته‌وه‌ یان به‌ فێڵ و فێڵ بازی و قۆڵ بڕینه‌وه‌ هه‌ندێ پاره‌ی ده‌ست ئه‌که‌وێ یان ئه‌توانێ دوژمنانی هه‌ڵخه‌ڵه‌تێنێ ، ئه‌وه‌ی شه‌یتان بکوژێ ئه‌وه‌ فێڵ بازێکی وه‌ك شه‌یتان هه‌ڵده‌خه‌ڵه‌تێنێ .

ناو : ئه‌گه‌ر یه‌کێك له‌خه‌ودا ناوی گۆڕاو بوه‌ ناوێکی دیکه‌ هه‌روه‌ك ئه‌و ناوه‌ی له‌ خه‌ودا لێیان نا یان به‌و ناوه‌ی له‌خه‌ودا بانگیان کرد به‌ پێی ئه‌وناوه‌ باری ژیانی ئه‌و که‌سه‌ ئه‌گۆردرێ ، ئه‌گه‌ر ناوی ببێته‌ (کامه‌ران ) له‌ خۆشی دا ئه‌ژێ ئه‌گه‌ر ببێته‌ (صالح) ده‌بێته‌ پیاوێکی چاك و خوا ناس ئه‌گه‌ر ببێته‌ ( چیا ) ئه‌وه‌ شکۆمه‌ند ئه‌بێت ئه‌گه‌ر ببێته‌ (گوڵزار) لای خه‌ڵکی خۆشه‌ویست ئه‌بێت ، ئه‌گه‌ر له‌خه‌ودا ناوی ( شه‌ل و کوێر ) به‌ناوی یه‌کێکه‌وه‌ بنوسێ یان بۆ نمونه‌ ئه‌گه‌ر ناوی ( چالاك ) بێت و به‌ ناوی (چالاکه‌ شه‌ل بانگی بکه‌ن له‌ داهاتودا شه‌ل ئه‌بێت یان به‌ناوی (چالاکه‌ کوێر) بانگی بکه‌ن له‌داهاتودا کوێر ئه‌بێت ، ئه‌و که‌سه‌ی له‌ خه‌ودا ناوێکی ناخۆشی لێ ئه‌نێن ئه‌و که‌سه‌ له‌ ژیاندا شه‌رمه‌زارو عه‌یبدار ئه‌بێت یان توشی نه‌خۆشی ئه‌بێت ، ناوی خۆش خۆشی و شادی دێنێ . .‌‌

باینجان : : له‌ کاتی خۆیی دا ده‌ست که‌وتنی خێر و رزقه‌ به‌ هه‌وڵێکی که‌م ، ئه‌گه‌ر کاتی خۆی نه‌بێت باش نی یه‌ ، خواردنی باینجان له‌ خه‌ودا مانای کین ده‌ربڕین و هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندنه‌ بۆ راوچیش راوێکی چاك و خێرو خۆشی و به ره كه ته .‌ .

ده رگا : ده‌رگای کراوه‌ ده‌رگای رزقه‌ ، چۆنیه‌تی ده‌رگای ماڵ چۆنیه‌تی ئافره‌ت ده‌رده‌بڕێ ده‌رگای دانه‌خراو یان ده‌رگای کراوه‌ مانای ئه‌وه‌یه‌ ئافره‌ته‌که‌ ژنه‌و به‌ ته‌مه‌نیشه‌ ، ئه‌گه‌ر یه‌کێك ده‌رگای ماڵێکی له‌ئاسن دروست کراوی داخست ئه‌و که‌سه‌ ژن دێنێ ئه‌گه‌ر ئافره‌تیش بوو شووئه‌کات ، تێكچونی ده‌رگا مانای تێك چونی باری ژیانی خاوه‌ن خانوه‌که‌یه‌ ، ده‌رچونی ده‌رگا له‌ جێێ خۆی یان سووتان یان شکانی کاره‌ساته‌ ، ده‌رگای بچووك له‌ ناوه‌راستی ده‌رگای گه‌وره‌دا ببیندرێ باش نی یه‌ چونکه‌ ده‌بێته‌ هۆی بڵاوبونه‌وه‌ی نهێنی ئه‌و ماڵه‌ ، ده‌رگای نوێ و پته‌و جوان زۆر باشه‌ و باری دانیشتوانی ماڵه‌که‌ ده‌رده‌بڕێ ، بازدانی شێر له‌سه‌ر ده‌رگای ماڵ مانای ئه‌وه‌یه‌ چه‌ند پیاوێکی به‌دکار چاویان له‌ ئافره‌تی ئه‌و ماڵه‌یه‌ ، ئه‌و که‌سه‌ی بگه‌ڕێ و ده‌رگای ماڵیان نه‌دۆزێته‌وه‌ ئه‌ وه‌ له‌ دونیادا سه‌ری لێ شێواوه ، ئه‌وه‌ی ده‌رگای زۆری له‌ به‌رده‌م دا بکرێته‌وه‌ کارو باری له‌ ژیان دا چاك ئه‌بێت ده‌رچون له‌ ژوورێکی ته‌سك و تاریك به‌ رێگه‌ی ده‌رگایه‌که‌وه‌ بۆ گۆره‌پانێکی سه‌وزو فره‌وان مانای رزق و خۆشی و کامه‌رانی یه‌ چونه‌ ژووره‌وه‌ له‌ ده‌رگایه‌کی نه‌ناسراو سه‌رکه‌وتنه‌ به‌سه‌ر دوژمن ، ئه‌گه‌ر یه‌کێك له‌ ده‌رگایه‌که‌وه‌ ده‌رچێت و سروشتێکی زۆر جوان ببینێ ئه‌ و که‌سه‌ ئه‌مرێ و ئه‌چێته‌ به‌هه‌شت ئه‌گه‌رله‌ ده‌رگاکه‌ ده‌رچو بۆگه‌نی و تاریکی و ئاگرو دوکه‌ڵی بینی
ئه و كه سه جێ ی دۆزه خه

پاقله : : پاقله‌ی ته‌ڕ خه‌مه‌ ،پاقله‌ی ووشك پاره‌و خۆشی یه‌ ، پاقله‌ی سه‌وز رزق و جل و به‌رگ و پاك و خاوێنیه‌

گریان : ئه‌گه‌ر گریان ره‌ش پۆشی وله‌خۆدانی له‌گه‌ڵ دا بێت مانای خه‌م وخه‌فه‌ته‌ ، ئه‌گه‌ر یه‌کێك له‌ ترسی خوا یان به‌ هۆی خوێندنی قورئانی پیرۆز یان به‌ هۆی په‌شیمانی له‌کرده‌وه‌یه‌كی ناڕه‌وا بگریه‌ت ئه‌وه‌ مانای خۆشی و شادی یه‌ و هه‌روه‌ها مانای باران بارین و ته‌مه‌ن درێژی وخوا په‌رستنه.‌ .

سامان : بۆ هه‌ژار تێك چوونی باری ژیانه‌ ،هه‌روه‌ها هاوسه‌رو کرده‌وه‌ی چاکه‌ ، سامان بۆ نه‌خۆش گۆڕه‌ که‌یه‌تی .

قه سپ : له‌ خه‌ودا رزقه‌ ، خواردنی قه‌سپ له‌ خه‌ودا مانای ده‌ست که‌وتنی پاره‌ی حه‌ڵاڵه‌ وئه‌و رزق و پاره‌یه‌ش کاتی یه‌ و به‌رده‌وام نابێت

ده‌رزی دورمان : دۆزینه‌وه‌ی هاوسه‌ره‌ بۆ ئه‌ وانه‌ی بێ هاوسه‌رن ،ئه‌و که‌سانه‌ی هه‌ژارن ده‌رزی له‌ خه‌وا ببینن پاره‌یان بۆ دێت ،ئه‌و که‌سه‌ی ده‌رزی به‌ ده‌زووه‌وه‌ ببینێ کارو باری باشتر ئه‌ بێت، ئه‌وه‌ی ده‌رزیه‌که‌ی بشکێ کاروباری تێک ئه‌چێت ، ئه‌و که‌سه‌ی ده‌رزی بخوات لای ئه‌و که‌سه‌ی حه‌زی لێ ناکات باسی نهێنیه‌کانی ئه‌کات،ئه‌وه‌ی ده‌رزیه‌ک بکات به‌ گیانی یه‌کێکا ئه‌وه‌ قسه‌ی ناخۆشی پێ ئه‌ڵێ،ئه‌وه‌ی جل و به‌رگ بۆ خه‌لکی بدورێ ئه‌وه‌ ئامۆژگاریان ئه‌کات ئه‌گه‌ر بۆ خۆی بدورێ پاره‌ی ده‌ست ئه‌که‌وێ.

مار : مار له‌ خه‌ودا دوژمنه‌ یان پاره‌یه‌ یان ئافره‌ته‌ یان کوڕه‌ .ئه‌و که‌سه‌ی مار ببینێ و لێ ی نه‌ترسێ ئه‌و که‌سه‌ زۆر ئازاو به‌توانایه‌ ، مار دوژمنێکی پاره‌ داره‌ چونکه‌ ژه‌ هر له‌ خه‌ودا پاره‌یه‌ ، ئه‌گه‌ر یه‌کێک له‌ خه‌ویا ببینێ مار چوه‌ماڵی ئه‌وه‌ له‌لایه‌ن دوژمنه‌که‌یه‌وه‌ هه‌ڵ ئه‌خه‌ڵه‌تێ ئه‌گه‌ر ماره‌که‌ بگرێت و بۆ خۆی بیبات ئه‌وه‌ زۆر به‌ ئاسانی پاره‌ له‌ دوژمنه‌که‌ی وه‌رئه‌گرێ ، ئه‌گه‌ر ماره‌که‌ بکوژێ به‌سه‌ر دوژمنه‌که‌ی زاڵ ئه‌بێت ئه‌گه‌ر ده‌ستیشی به‌ خوێن بێت ئه‌وه‌ دوژمنه‌که‌ی ئه‌مرێ وپاره‌ی بۆ ئه‌مێنێته‌وه‌ ، مار پێوه‌ دان باش نی یه‌ مانای زیان لێکه‌وتنه‌ ،فڕینی مار سه‌فه‌ره‌ ، کوشتنی ماری بچوک مانای کوشتنی کورێکی بچکۆله‌یه‌ ، کوشتنی مار به‌ کۆمه‌ڵ له‌ بازاردا مانای جه‌نگ رووده‌دات ودوژمن سه‌رئه‌که‌وێت

ترس : له‌ خه‌ودا هێمنی و ئاسایشه‌ ، هه‌روه‌ها تۆبه‌ کردنه‌ ،ئه‌وه‌ی بترسێ ئه‌وه‌ تۆبه‌ ئه‌کات ، ئه‌وه‌ی بترسێ ناودارو پایه‌ به‌رز ئه‌بێت ،ئه‌وه‌ی چاوه‌نواڕی ترس بکات ئه‌وه‌ تووشی شه‌ر ئه‌بێت ،ئه‌وکه‌سه‌ی له‌ خه‌ویا ببینێ ئه‌ترسێ و یه‌کێکیش پێی ئه‌ڵێ مه‌ترسه‌ تۆ نامری و ناتوانی بژیت ئه‌و که‌سه‌ کوێر ئه‌بێت.

میوان : میوان له‌ خه‌ودا بۆ سک پڕ مژده‌ی له‌دایک بوونی کوڕه‌ ، بۆ خه‌ڵکی تریش مانای ده‌ست که‌وتنی پاره‌یه‌ .
کچ : ئه‌گه‌ر ئافره‌ت له‌ خه‌ویا کچێک ببینێ ئه‌وه‌ دوژمنه‌که‌ی بینیوه‌ ، له‌خه‌ودا بینینی کچێکی جوانی نه‌ناسراو مانای مژده‌ی هه‌واڵێکی خۆشه‌ ، کچی نه‌ناسراو له‌کچی ناسراو باشتره‌ ، بینینی کچێک یان ئافره‌تێکی روو گرژ مانای هه‌واڵێکی ناخۆشه‌ ،بینینی کچی جوان له‌ خه‌ودامانای خۆشی و کامه‌رانی وخێر و سه‌رکه‌وتنه‌ ،کچی لاواز مانای هه‌ژاری و ده‌ست کورتی یه‌ ، کچ له‌ خه‌ویا ببێته‌ پیرێژن مانای ئه‌وه‌یه‌ باری ئاینی زۆر باشه‌ ، هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر پیرێژن ببێته‌ کچ مانای ئه‌وه‌یه‌ وه‌ک جاران به‌هێزو به‌ توانا ئه‌بێت .

ڕۆژ :ته‌واو بوونی شه‌و و هاتنی رۆژ مانای ته‌واو بوونی غه‌م و په‌ژاره‌یه‌ ، هه‌روه‌ها نوێ کردنه‌وه‌ی جل و به‌رگ وهاوسه‌رو منداڵه‌ هه‌روه‌ها مانای رزگار بوونی به‌ندکراو وکردنه‌وه‌ی ده‌رگای خێرو خۆشیه‌ .
ڕووباری هه‌نگوین :مانای قورئانی پیرۆزو زانسته‌ .

ده‌نگی ناو ته‌له‌فۆن : ده‌نگه‌که‌ له‌خه‌ودا چۆن له‌ ته‌له‌فۆنه‌وه ‌بۆت هات و بیستت له‌ژیانیش دا وه‌ک خۆی رووئه‌دات ،ئه‌گه‌ر ئاگاداریان کردیته‌وه‌ که‌ کارێکت به‌ده‌سته‌وه‌یه‌و نابێ ئه‌نجامی بده‌یت ئه‌بێ ئه‌و کاره‌ ئه‌نجام نه‌ده‌یت ، یان ئه‌وه‌ی له‌خه‌ودا بیستت مژده‌ بوو ئه‌وه‌ مژده‌یه‌کت بۆ دێت.

دیاری :له‌خه‌ودا دل خۆشی یه‌ هه‌روه‌ک خوای گه‌وره‌ له‌ قورئانی پیرۆزدا ئه‌فه‌رموێ {{ بل انتم بهدیتکم تفرحون }} سوره‌تی نمل " 36 " هه‌روه‌ها دیاری مانای خۆشه‌ویستی یه‌ ، یان خواز بێنی کردنه‌ ، ئه‌و که‌سه‌ی وه‌ک دیاری قاپێ خورمای بدرێتێ کچه‌که‌ی شوو ئه‌که‌ت


باوك :: ئه‌و که‌سه‌ی باوکی له‌ خه‌ودا ببینێ ئه‌گه‌ر هه‌ژارو ده ست كورت بێت رزق و پاره یه كی زۆری بۆ دێت و ده وڵه مه ند ئه بێت .

شێر ::ده‌سه‌لات دارێکی زالم و زۆرداره‌ و ترسناکه‌ له‌وانه‌شه‌ مردن بێت چونکه‌ درنده‌یه‌ ئه‌گه‌ر نه‌خۆش له‌ خه‌ودا شێر بیبینێ چاك ئه‌بێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر یه كێك له خه ودا شێر ببینێ و لێ ی نه ترسێ به‌سه‌ر دوژمنه‌که‌ی دا زاڵ ئه‌بیت ئه‌گه‌ر شێرێك بچێته‌ مالێك و ئه‌و ماله‌ نه‌خۆشی تیا بێت ئه‌و نه‌خۆشه‌ ئه‌مرێ .

له سێداره دان ::رزگار بوونه‌ له‌ژێر ده‌ستی وله‌زیندان ئه‌وه‌ی قه‌رزار بێت قه‌رزه‌که‌ی ئه‌داته‌وه‌ له‌وانه‌یه‌ پاره‌یه‌کی زۆریشی ده‌ست که‌وێت هه‌روه‌ها نه‌خۆش چاك ئه‌بێته‌وه‌ له‌ وانه‌شه‌ هه‌ڵگه‌رانه‌وه‌ بێت له‌ ئاین ئه‌و که‌سه‌ی له‌ خه‌وا سه‌ری بپه‌ڕێندرێ باوك و دایکی ئه‌مرن .

نوێژكردن :: ته‌واو بوون و پته و بوونی په‌یمانه و هه روه ها به‌دی هاتنی خواست و مه‌به‌سته‌ ، ئه‌و كه سه ی له‌سه‌ر ده‌رگا یان له‌سه‌ر جێی نووستن نوێژ بکات ئه‌مرێ ، به‌لام به‌ گشتی نوێژ كردن له خه ودا ڕزگار بوونه له به ندیخانه و به ده ست هێنانی ڕزق و پاره یه .

سێو :: سێو له‌ خه‌ودا به مانای مندال دێت ،‌ هه‌روه‌ها بۆ سوڵتان و پاشا ماڵ و موڵکه‌ بۆ تاجر بازرگانی وتجاره‌ته بۆ جوتیاریش به‌رو بومی زه‌وی كشتوكاڵی یه ، سیوی شیرین ڕزقێكی حه ڵاڵه و سێوی ترش حه رامه ، سێو وه رگرتن له سوڵتان یان پاشا زۆر باشه ئه و كه سه ی له مزگه وت سێوێك بۆن كات ئه وه كچكی خانه دانی ده ست ئه كه وێت و ئه ی خوازێ .

 

به‌دیل بگیرێت و هیچی پێ نه‌کرێت و ده‌سه‌ڵاتی نه‌بێت تووشی غه‌م و خه‌فه‌ت ئه‌بێت .ئه‌و که‌سه‌ی له‌خه‌ودا به‌دیل بگیرێت ئه‌گه‌ر شتێکی وون کردبێت له‌وه‌چاکتری ده‌ست ده‌که‌وێ ، ئه‌و که‌سه‌ی له‌خه‌ودا(10) : به‌دیل گرتنی ئاده‌میزاد :: له‌خه‌ودا مانای خێرو خۆشی و رزقه‌، یان  میز ڕاگرتن و ئاشکرا بوونی نهێنی یه‌، ئه‌گه‌ر پاره‌ش بێت پاره‌یه‌کی حه‌ڵاڵه‌، شه‌کر فرۆشتن باش نی یه‌و شه‌کری زۆر شه‌ڕ و ئاژاوه‌یه‌.به‌مانای ئافره‌تیش بێت ئافره‌تێکی جوان و زیره‌که‌، ئه‌گه‌ر به‌مانای کوڕیش بێت کوڕێکی زاناو لێ هاتو و هونه‌رمه‌نده‌،(9) :شه‌کر :: له‌خه‌ودا خۆشی و شادی وچاك بوونه‌وه‌ی نه‌خۆش و نه‌مانی غه‌م و خه‌فه‌ت و به‌دی هاتنی نیازو مه‌به‌سته‌، فسادی هه‌یه‌له‌ئایین ، مردو هه‌رچه‌ند کفنه‌که‌ی که‌م بێت له‌تۆب کردن نزیکه‌.(8) : کفن :: بینین و کڕینی کفن له‌خه‌ودا مانای پاك و خاوێنی و ڕه‌فتار و هه‌ڵس و که‌وته‌، بۆ ئه‌و که‌سه‌ی هاوسه‌ری نه‌بێت خوازبینی و زه‌ماوه‌نده‌، ئه‌و که‌سه‌ی کفن له‌به‌ر کات زینا ئه‌کات  ، ئه‌و که‌سه‌ی کفنه‌که‌ی سه‌رو قاچی دانه‌پۆشێت سه‌فه‌ر ئه‌کات ، نه‌خۆش سه‌فه‌ر کات بۆ جێ یه‌کی دوور یان بچێته‌خانوێکی نه‌ناسراو ئه‌مرێ .(7) : سه‌فه‌ر :: له‌خه‌ودا ڕه‌وشتی خه‌ڵکی ده‌رئه‌بڕێ ، سه‌فه‌ر مانای گۆڕینی باری ژیانه‌، هه‌ژار له‌خه‌ودا سه‌فه‌ر بکات ده‌وڵه‌مه‌ند ئه‌بێت ، گه‌ڕانه‌وه‌ش له‌سه‌فه‌ر تۆبه‌یه‌یان به‌دی هاتنی نیاز و مه‌به‌سته‌، ئه‌و که‌سه‌ی بچێته‌خانوێکی نه‌ناسراو و شادی و رزق و کرده‌وه‌ی چاك دێت ، زیو ببێته‌زێڕ زۆر باشه‌، زێڕ و زیو نی یه‌ت پاکی یه‌.زێڕ هه‌ردوو ده‌ستی ئیفلیج ئه‌بێت ، ئه‌و که‌سه‌ی چاوی زێڕ بێت کوێر ئه‌بێت ، جاری وا ش هه‌یه‌زێڕ به‌مانای خۆشیماڵه‌که‌ی له‌زێڕ دروست کراوه‌ئه‌و که‌سه‌ئه‌سوتێ ، زێڕ تواندنه‌وه‌شه‌ڕ وئاژاوه‌یه‌، ئه‌و که‌سه‌ی هه‌ردوو ده‌ستی ببێته‌ئه‌و زێڕه‌غه‌م و خه‌فه‌تی بۆ دێت ، ئه‌گه‌ر زێڕه‌که‌زۆر بێت ئه‌و که‌سه‌پایه‌به‌رز ئه‌بێت ، ئه‌و که‌سه‌ی له‌خه‌ودا ببینێکه‌س خزمایه‌تی له‌گه‌ڵ دا ئه‌که‌ن و شایه‌سته‌ی ئه‌و خزمایه‌تی یه‌نین ، ئه‌و که‌سه‌ی پارچه‌یه‌ك زێڕ وه‌ربگرێت ئه‌وه‌نده‌ی(6) : زێڕ :: بینینی زێڕ له‌خه‌ودا باش نی یه‌و ئه‌ڵێن غه‌م و خه‌فه‌ته‌، ئه‌و که‌سه‌ی هه‌ندێ زێڕ به‌خۆوه‌بکات هه‌ندێ (5) : مۆرانه‌:: له‌خه‌ودا کێشه‌ی زانسته‌، ئه‌و که‌سه‌ی له‌خه‌ودا کیسه‌که‌ی یان گۆچانه‌که‌ی مۆرانه‌ی لێدات ئه‌مرێ .  ببێته‌پرد پایه‌به‌رز وشکۆمه‌ند ئه‌بێت وخه‌ڵکی پێویستی پێ ئه‌بێت . له‌خه‌ودا ببێته‌پردێکی دروست کراو له‌به‌رد یان چیمه‌نتۆو ئاسن باری ژیانی زۆر باش ئه‌بێت ، ئه‌و که‌سه‌ی له‌خه‌وداقوڕ و خۆڵ ئه‌و که‌سه‌ی خه‌وه‌که‌ی بینیوه‌باری ژیانی تێك ئه‌چێت ، ئه‌گه‌ر به‌پێجه‌وانه‌وه‌پردێکی دروست کراو له‌قوڕدایك وکوڕو هاوسه‌ر وپاره‌ش دێت ، پردی دروست کراو له‌به‌رد که‌سێکی ده‌سه‌ڵات داره‌، ئه‌گه‌ر پرده‌که‌زۆر بچوك بێت پاسه‌وان و ده‌رگاوانه‌، ئه‌گه‌ر پردێکی دروست کراو له‌به‌رد له‌خه‌ودا بگۆڕدرێ و ببێته‌بردێکی دروست کراو له‌(4) : پرد :: له‌خه‌ودا ڕێگه‌ی ڕاست و ڕۆشنی ئایینه‌ ،   یان زانست و نوێژ و ڕۆژووه‌، پرد له‌خه‌ودا ئه‌و کرده‌وانه‌یه که‌مرۆڤ به‌ره‌و ڕێگه‌ی ڕاست ئه‌بات وله‌ئازاری  کاروباری دونیا ڕزگاری ئه‌کات ، به‌مانای پاسه‌وان و ده‌رگا وان و کاڵه‌ك نه‌خۆشی یه‌، کاڵه‌گی سه‌وزی پێ نه‌گه‌یشتوو کوڕه‌یان هاوسه‌ر ، کاڵه‌گی زه‌رد ئافره‌ته‌یان پیاوێکی باشه‌.بێ کاری و ده‌ست به‌تاڵیش دێت ، ئه‌گه‌ر کا‌ڵه‌ك فڕێ بدرێته‌ماڵێك چه‌ند کاڵه‌ك بێت له‌و ماڵه‌ئه‌وه‌نده‌که‌سه‌ئه‌مرێ ،ماڵ و موڵك ئه‌کات و خیرا ده‌ستی ده‌که‌وێ ، کاڵه‌ك له‌خه‌ودا باشه‌بۆ دڵداری و خۆشه‌ویستی ، هه‌روه‌ها کاڵه‌ك به‌مانای(3) : کاڵه‌ك ::  له‌خه‌ودا که‌سێکی غه‌مباره‌، ئه‌و که‌سه‌ی بیبینێ تووشی غه‌م و خه‌فه‌ت ئه‌بێت  ، ئه‌و که‌سه‌ی کاڵه‌ك بخوات له‌زیندان ده‌رده‌چێت ، ئه‌و که‌سه‌ی له‌خه‌ودا ده‌ست بۆ ئاسمان به‌رز کاته‌وه‌و کاڵه‌گێك وه‌رگرێت  ،داوای پاره‌و هیچ مانای نی یه‌، ئه‌گه‌ر له‌زستان دا نه‌بێت مانای سه‌فه‌ر نه‌کردنه‌.ئاگری خه‌ڵوز مانای خواردنی پاره‌ی هه‌تیوه‌، خۆ گه‌رم کردنه‌وه‌به‌دوکه‌ڵ مانای گیرو گرفته‌، سه‌رمای زۆرله‌زستانله‌وه‌رزی هاوین دا خه‌و بینین به‌سه‌رما رزق و پاره‌یه‌ئه‌و که‌سه‌ی سه‌رمای بێت و بای بۆ بێت زیاتر ده‌ست کورت و هه‌ژار ئه‌بێت ،  ئه‌و که‌سه‌ی به‌ئاگر خۆی گه‌رم کاته‌وه‌کاروباری ده‌سه‌ڵات دار به‌ڕیوه‌ئه‌بات ،  خۆ گه‌رم کردنه‌وه‌به‌(2) :سه‌رما :: له‌خه‌ودا ده‌ست کورتی وهه‌ژاری یه‌، ئه‌و که‌سه‌ی له‌خه‌ودا له‌به‌ر سێبه ردا بێت و له‌سه‌رما بچێته‌به‌ر هه‌تاو ، له‌هه‌ژاری یه‌وه‌ده‌وڵه‌مه‌ند ده‌بێت ، ئه‌و که‌سه‌ی له‌به‌ر هه‌تاو بچێته‌ سێبه‌رله‌غه‌م و خه‌فه‌ت رزگاری ئه‌بێت ، ئه‌کات ،  ئه‌و که‌سه‌ی گۆشتی خۆی بخوات  پاره‌ی کۆکراوه‌ی خۆی ئه‌خوات ،  ئه‌گه‌ر گۆشتی کاڵی یه‌کێکی تر بخوات ئه‌و که‌سه‌هه‌ڵ ئه‌خه‌ڵتێنێ  یان یه‌کێکی تر، ئه‌گه‌ر گۆشته‌که‌کوڵاو بێت یان برژاو پاره‌ی خه‌ڵکی ئه‌خوات .لێ ناگیرێ ، داوه‌ت کردن بۆ خواردن مانای هه‌سانه‌وه‌یه‌، ئه‌و که‌سه‌ی داوه‌ت بکرێت بۆ خواردنی ئێواره‌فێڵ له ‌یه‌کێكیان نه‌خۆش ئه‌که‌وێت وناتوانێ به‌ده‌ستی خۆی خواردن بخوات ، ئه‌و که‌سه‌ی له‌خه‌ودا خواردنی خه‌راب بخوات ڕێزیپشت گوێ ئه‌خات ،  ئه‌و که‌سه‌ی به‌ده‌ستی خه‌ڵکی خواردن بخوات ، به‌یارمه‌تی خه‌ڵکی ڕزق و پاره‌ی ده‌ست ده‌که‌وێبدرێت مانای ئایین و نزیك بوونه‌وه‌ی کۆتایی ته‌مه‌نه‌،  ئه‌و که‌سه‌ی به‌ده‌ستی ڕاست خواردن بخوات ، ڕێگه‌ی سوونه‌و شه‌ریعه‌ت په‌یڕه‌و ئه‌کات ، ئه‌و که‌سه‌ی له‌خه‌ودا به‌ده‌ستی چه‌پ خواردن بخوات ڕیز له‌دوژمن ئه‌گرێت و هاوڕێکانیله‌خه‌ودا بجوێت  مانای که‌م ته‌رخه‌می و ته‌مه‌ڵی یه‌له‌کارکردن و قازانج دا  ، ئه‌و خواردنه‌ی بجوێت و له‌خه‌ودا قوتبخوات ئه‌گه‌ر قه‌رزاربێت قه‌رزه‌که‌ی زیاد ئه‌کات ، خواردن له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی خۆشی یه‌، ئه‌و خواردنه‌ی قوت ئه‌درێت  و(1) : خواردن :: هه‌موو خواردنێکی زه‌رد له‌خه‌ودا بۆ ئه‌و که‌سه‌ی بیخوات نه‌خۆشی یه‌، ته‌نها ئه‌و خواردنه‌نه‌بێت که‌به‌گۆشتی باڵنده‌دروست ده‌کرێت ،  خواردنی سپی له‌خواردنی ترش باشتره‌،  خواردنی شایی مژده‌یه‌ و خواردنی پرسه‌ش غه‌م و خه‌فه‌ته‌، ئه‌و خواردنه‌ی کات و شوێنی تایبه‌تی نه‌بێت ڕزقه‌ ،  به ڵام ئه‌گه‌ر شوێن و کاتی هه‌بێت وه‌ك باینجان و کووله‌گه‌ڕزقێکی ده‌ست نیشان کراوه‌، خواردنی زانا زانست و به‌ره‌که‌ته‌، خواردنی پۆلیسیش حه‌رامه‌، خواردنی هه‌ژار تۆبه‌یه‌،  ئه‌و خواردنه‌ی به‌گۆشت دروست کرابێت بۆ هه‌ژار ده‌وڵه‌مه‌ند بوونه‌،  خواردنی بێ گۆشتیش خوا په‌رستنه‌، خواردنی تاڵ و ترش گۆڕینی هاوسه‌رو کار و پیشه‌یه‌،  خواردنی ترش ئه‌گه‌ر نه‌خورێت نه‌خۆشی یه‌ئه‌گه‌ر بخورێت و  سوپاس و ستایشی خوای گه‌وره‌بکرێت ڕزگار بوونه‌له‌غه‌م و خه‌فه‌ت ،  ئه‌و که‌سه‌ی له‌ناو قابی زێڕ یان زیو خواردن

توره بیت مانای ئه وه یه  ئه وکه سه  له ئایین هه لگه راوه ته وه  یان  ئه کوژری ، به کورتی نامه چی تیا نوسرابیت رووئه دات .               نامه ی بو بیت و مژده ی تیا بیت  پاره ی  ده ست ده که وی  یان  ژن  دینی  یان کوریان  ئه بیت ،  ئه و که سه ی  له نامه هه لگره که  بدات یان لی ی               بلی ی  له نامه که دا  نوسرابیت  ئه م کاره  بکه یت  باشه و ئه م کاره  نه که یت  باشه  ئه  وه  مانای  به دی هاتنی  نیازو مه به سته  ،  ئه و که سه ی                         (10): نامه :: له خه ودا  نامه وه رگتن  و نامه ناردن  پله و پایه ی  به رزو  شکومه ندی  ده رده بری ، ئه گه ر نامه که رینمای وئاموژگاری بیت وه ک                دوور ئه خریته وه ، هه روه ها  له خه ودا  ژن  ته لاق  بدریت  ئه مری .               ده رفه تی  گه رانه وه ی هه بیت  له ئیش و کاری ئیستای  دوورئه که ویته وه ، ئه و که سه ی  هاوسه ره که ی  ته لاق بدات  له پله  و پایه ی  ئیستای               بو نه خوش مردنه  ، ئه و که سه ی  له خه ودا  هاوسه ره که ی  ته لاق بدات  ده وله مه ند ئه بیت  ئه و که سه ی یه ک جار سویندی ته لاق بخوات و               (9) : ته لاق :: له خه ودا  بو  ئه و که سه ی هاوسه ری  هه بیت  ژیانی باطل و ناره وایه ، بو ئه و که سه ی هاوسه ری نه بیت گورینی باری ژیانه ،                بُكمً عميً }} سوره تی البقره  ئایه تی ژماره (18) و ئایه تی ژماره (171) .                         (8) : که ربوون :: له خه ودا  که م  و  کوری یه  له ئایین دا  چونکه  خوای گه وره  ده رباره ی  کافره کان  له قورئانی  پیروزدا  ئه فه رموی {{ صُمً                 شانه خیرو خوشی و ته مه ن دریژی و پاره وسه رکه وتنه به سه ردوژمنان .                بکه ن ، قژ  شانه کردن  زه کاتی  پاره یه ، هه روه ها شانه به مانای دادپه روه رو دکتورو وتار بیژ و ئاموژگاری که ر دیت ، ووتراوه داهینانی قژ به               (7) : شانه :: له خه ودا که سیکی سوود به خشه و به لگه ی خیرو خوشی یه بو ئه و که سانه ی که  ئه یانه ویت  شه ریکایه تی له گه ل که سانی تردا                      که له وانه یه  هه له یه کی گه وره  بکات .                        (6) : مار و دوپشک پیوه دان :: له خه ودا  مار یان  دوپشک  یان هه ر چی  زینده واریکی تر به یه کیکه وه بدات  مانای  ئاگاداری یه  بو  ئه و که سه               فیتنه و ئاژاوه یه .              باش ئه کات ، کورت بوونه وه ی  بالاش  مانای  کورت بوونه وه ی ته مه نه چونکه له زه وی نزیک ئه بیته وه ، کورته بالا له خه ودا بالای دریژ بیت                      (5) : بالا :: ئه و که سه ی له خه ودا  ببینی بالای دریژ بووه  ته مه نی دریژ ئه بیت و پاره و زانستی  زیاد ئه کات ، ئه گه ربازرگانیش بیت قازانجیکی                  راستگویش دیت وه ک خوای گه وره له قورئانی پیروزدا ئه فه رموی {{ واجعل لي لسان صدقٍ في الاخرين }} سوره تى الشعراء ئايه تى ژماره (84) .             و پاره ی کوکراوه  وزانست  و پولیسیش  دیت ، برینی  زمان  مانای مردنی خوشه ویسترین که سه  له وانه شه  ته لاق  بیت ،هه روه ها زمان  به ماناي                 ئه بیت ، خه لکی له خه ودا به زمان زمانی یه کیک بلیسنه وه سوود له زانیاری ئه وکه سه وه رده گرن ، هه روه ها زمان له خه ودا به مانای ده سه لات             که سیکی دروزنه ، ئه و که سه ی زمانی ببیته دوو به ش  درویه کی گه وره ئه کات ، ئه وکه سه ی  له خه ودا ببینی  زمانی زوری هه یه مندالی زوری             له لیدوانیک په شیمان ئه بیته وه یان که سیکی بی ده نگه ، ئه و که سه ی له خه ودا  زمانی  ره ش  بیت که س و کاری  توشی  گیروگرفت ئه کات  یان             ژنه  ره وشت  پاک و به شه ره فه ،  ئه و که سه ی  زمانی  له ناو ده می دا بچه سپیت  جی ی  متمانه و باوه ره ، ئه و  که سه ی  زمانی خوی  بخوات             براوه ته وه  نزیکترین  وه زیری  یان  وه ر گیری  واتا  ته رجومانه که ی  ئه مری ، ئه و که سه ی له خه ودا ببینی زمانی ژنه که ی براوه ته وه  ئه و             به زووترین کات توشی شه رو ئاژاوه ئه بیت ئه گه ر موی سپی له زمانی ده رچیت شه ره که بو ماوه یه ک دوا ده خریت ، پادشا له خه ودا ببینی زمانی             له خه ودا  زمانی  بگیریت  کاروباری دوا  ده خریت و ده ست کورت وهه ژار ده بیت ،  مووی ره ش له زمان ده رچیت مانای  ئه وه یه  ئه و  که سه                مانای هیزو تواناو زال بوونی ئه وکه سه یه به سه ر دوژمنانی دا یان دانایی و زیره کی ئه و که سه له گفتوگوو ئاخاوتن دا ده رده بری ، ئه و که سه ی            (4) : زمان :: له خه ودا  به ریوه به ری  کارو باری خاوه نه که یه تی ، زمان په یوه ندی به هه له کردنه وه  هه یه ، زمان له خه ودا دریژبیت یان پان             به ر خور ده وله مه ند  ئه بیت  چونکه  سه رما  هه ژاری و  ده ست کورتی یه .            ئافره تی بی هاوسه ر بچیته به ر سیبه ر شوو به پیاویکی ده وله مه ند  ئه کات ،  یه کیک له خه ودا  له به ر سیبه ر بیت  و سه رمای  بیت و  بچیته            گه رمای بیت و بچیته به ر سیبه ر له غه م و خه فه ت  رزگاری ئه بیت و رزقیکی حه لالی ده ست ئه که وی ،  سیبه ری ئافره ت  میرده که یه تی ،           (3) : سیبه ر:: له خه ودا هه سانه وه وقازانج و خوشی یه ، له زستانیش غه م و خه فه ت و گیروگرفته ، ئه و که سه ی له خه ودا له به ر خوردا بیت و            به مانای شه ر و ئاژاوه ش دیت .           ووتن له کاتی به ریوه رویشتن  زور باشه ،  گورانی ووتن  له حه مام  قسه ی  به پیج وپه نایه  ، گورانی  ووتن  له بازار  زه ره رو زیانه   هه روه ها           ئاژاوه  وناکوکی  دیت ،  گورانی ووتن   به هونراوه یه کی  جوان  و ده نگیکی  خوش  خیرو خوشی یه ،  گورانی ناخوش  ده ست به تالی یه، گورانی          (2) : گورانی :: له خه ودا قسه ی هیچ و پوچ و کاره ساته ، ده نگی خوش بازرگانیه تی یه و  قازانجی  به دواوه یه ، گورانی له خه ودا به مانای شه رو           سپی چاکه یه   بالنده ی  ره نگاو  ر ه نگیش کاری هه مه جوره .          جوان کارو باری ریک و پیک و رزق و خیر و خوشی یه ، بالنده ی  ناشرین غه م و خه فه ته ، هه روه ها  ووتراوه بالنده ی نه ناسراو  رزقه بالنده ی          له ئاسمانه وه  بیته ناو ده ستی یه کیک  ئه و که سه مژده یه کی بو دیت ، بالنده ی  نه ناسراو له وانه یه ئاموژگاری بیت یان ئاگادار کردنه وه ، بالنده ی          مندالی بچووکن ، گوشتی  بالنده  بو ئه و که سه ی بیخوات زور باشه چونکه پاره یه ، فرینی بالنده له ئاسمان به مانای  مه لائکه ت  دیت ،  بالنده یه ک          مانای پادشا وحوکم به ده ست و زاناو ده وله مه نده ، بالنده ی ئاو له بالنده کانی تر باشتره ، بالنده ی ده نگ خوش گورانی وئاهه نگه ، چوله گه و بولبل              دووگیان بیت و بالنده ی نیره بیته سه رشانی یان له  سه ر سه ری بنیشیته وه کوریان ئه بیت ، ئه گه ر می ینه ش بیت کچیان ئه بیت، بالنده ی گه وره            ده ست ده که ویت ، ئه گه ر بالنده که سبی بوو کاریکی تایبه تی یه ئه گه ر ره نگاو ره نگیش بوو کاری جوراو جوره ، ئه و که سه ی هاوسه ره که ی          نه خوشه که ئه مری ، ئه و که سه ی بالنده بکه ویته سه ری سه فه ر ئه کات ، بالنده  له سه ر سه ر یان شانی یه کیک دا  بنیشیته وه  ئه وکه سه کاری          پادشای روح کیشان دیت ، ئه گه ر مالیک نه خوشی تیا بیت بالنده یه ک بیته ئه و ماله و کرمیک یان کاغه زیک له و ماله هه لگریت و بفریته ئاسمان(1) : بالنده :: له خه ودا سه ربه رزی و شکومه ندی و جوانی یه ، بو بازرگانیش قازانجه ، ئه گه ر له خه ودا بالنده نه ناسریت ئه و بالنده یه به مانای